Grupa sterująca (Steering group)- Zespół wspierający ewaluatora (podmiot ewaluacyjny). Składa się z przedstawicieli instytucji zaangażowanych bezpośrednio lub pośrednio we wdrażanie programu, szczególnie zainteresowanych wynikami ewaluacji.

Grupy odniesienia (Reference groups) - Metoda ewaluacyjna stosowana w fazie analizy. Polega na porównaniu dwóch podobnych do siebie grup podmiotów, z których jedna była beneficjentem danego projektu lub programu, druga zaś nie korzystała z pomocy. Metoda wykorzystywana przy ewaluacji szczegółowej różnych typów projektów i programów, związanych zwłaszcza ze wsparciem dla sektora produkcyjnego (np. granty dla małych i średnich przedsiębiorstw) oraz działaniami w zakresie rozwoju zasobów ludzkich.

Gwarancje (Guarantee) - Forma udzielonego w ramach pomocy wkładu finansowego Wspólnoty we wdrażanie programów lub projektów. Dotyczy głównie działań nastawionych na wsparcie przedsiębiorczości, w tym sektora małych i średnich przedsiębiorstw, i ma na celu pobudzenie inwestycji sektora prywatnego (efekt dźwigni).

[Powrót do indeksu]

H

Harmonizacja (Harmonisation) - podejmowana w celu usunięcia zakłóceń w funkcjonowaniu Wspólnego Rynku, powstających wskutek istnienia zróżnicowanych przepisów prawnych i administracyjnych. Art. 94097 traktatu o WE przewiduje ujednolicenie przepisów prawnych, które w bezpośredni sposób wpływają na powstanie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

HERMIN - makroekonomiczny instrument modelowania wpływu Funduszy strukturalnych, który kładzie nacisk na długofalowe bodźce wzrostu, jakie wynikają z wpływających środków WE, głównie poprzez inwestycje w kapitał ludzki (edukacja i systemy szkoleń, poprawa warunków produkcji (infrastruktura) oraz wsparcie sektora produkcyjnego (przede wszystkim MSP), co przyczynia się do zwiększenia wydajności i konkurencyjności. Główny akcent tego modelu położony jest na pozytywnych efektach podażowych - jako rzeczywistych źródłach wzrostu poprawy wydajności i konkurencyjności gospodarki, których efekty ujawniają się w dłuższym przedziale  czasowym.

[Powrót do indeksu]

I

Inicjatywy Wspólnoty (Community Initiatives) - programy finansowane z funduszy strukturalnych, mające na celu rozwiązanie problemów występujących na terenie całej Unii Europejskiej. Liczba i charakter Inicjatyw Wspólnotowych ulegają zmianom w zależności od zidentyfikowanych problemów mających wpływ na funkcjonowanie Unii Europejskiej. W latach 2000-2006 są to: EQUAL, INTERREG III, LEADER+, URBAN.

Innowacyjność (Innovation) - zdolność przedsiębiorstw do tworzenia i wdrażania innowacji oraz faktyczna umiejętność wprowadzania nowych i zmodernizowanych wyrobów, nowych lub zmienionych procesów technologicznych lub organizacyjno-technicznych.

Instytucja płatnicza (Paying authority) - instytucja lub organ odpowiedzialny za przygotowywanie i składanie wniosków o płatności do Komisji Europejskiej. Zgodnie z Ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206) jest to minister właściwy do spraw finansów publicznych.

Instytucja pośrednicząca (Intermediate body) - instytucja (Rozporządzenie Rady z dnia 14 lipca 2004 r. ustanawiające ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności), do której instytucja zarządzająca deleguje część funkcji związanych z zarządzaniem, kontrolą i monitorowaniem programu operacyjnego albo strategii wykorzystania Funduszu Spójności, odnoszącą się do priorytetu operacyjnego, działania albo projektu.

Instytucja wdrażająca (Implementing authority) - Jednostka szczebla krajowego lub regionalnego, zajmująca się realizacją zapisów określonego dokumentu programowego.

Instytucja zarządzająca (Managing authority) - właściwy minister albo inny organ administracji publicznej (Rozporządzenie Rady z dnia 14 lipca 2004 r. ustanawiające ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności), odpowiedzialny za przygotowanie i nadzorowanie realizacji programu operacyjnego albo za przygotowanie i nadzorowanie realizacji strategii wykorzystania Funduszu Spójności, albo Podstaw Wsparcia Wspólnoty, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej ustanawiających Fundusz Spójności i ustanawiających przepisy ogólne w sprawie Funduszy strukturalnych. W Polsce funkcję zarządzającą w odniesieniu do Podstaw Wsparcia Wspólnoty oraz strategii wykorzystania Funduszu Spójności pełni minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, w odniesieniu do programu operacyjnego - właściwy ze względu na zakres programu minister.

INTERREG - inicjatywa Wspólnoty Europejskiej w zakresie wspierania współpracy przygranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej, służąca wzmacnianiu harmonijnego rozwoju całego obszaru Wspólnoty. W ramach tej inicjatywy realizowane są trzy komponenty: komponent A - współpraca  przygraniczna, komponent B - współpraca transnarodowa oraz komponent C - współpraca międzyregionalna (Commission Communication of 28 April 2000 to the Member States laying down guidelines for a Community Initiative concerning trans-European cooperation intended to encourage harmonious and balanced development of the European territory (Interreg III) [Official Journal C 143 of 23.5.2000] oraz Commission Communication to the Member States amending the guidelines for a Community Initiative concerning trans-European cooperation intended to encourage harmonious and balanced development of the European territory (Interreg III) [Official Journal C 239 of 25.8.2001].).

ISPA (Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej) - instrument finansowy w ramach →Funduszy przedakcesyjnych, wspierający 10 krajów Europy Środkowo-Wschodniej przygotowujących się do akcesji do WE. Wzorowany na →Funduszu Spójności, przeznaczony jest dla dużych projektów inwestycyjnych (powyżej 5 mln euro). Wsparcie obejmującego działania w zakresie środowiska naturalnego oraz dostosowania sieci komunikacyjnych i transportowych do standardów europejskich.

Inwestycje celu publicznego - działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim, krajowym) stanowiące realizację celów publicznych.

[Powrót do indeksu]

J

Jednolity Dokument Programowy (Single Programming Document) - Dokument programowy przygotowywany przez rząd kraju ubiegającego się o dostęp do pomocy finansowej z funduszy strukturalnych w ramach inicjatywy kraju członkowskiego. W porównaniu z Podstawami Wsparcia Wspólnoty, umożliwia znaczne skrócenie procesu planowania wydatkowania pomocy, musi jednak zawierać treść poszerzoną o zapisy programów operacyjnych

Jednostka monitorująco-kontrolna (Monitoring and control unit) - jednostka odpowiedzialna za kontrolę i monitorowanie wdrażania Funduszy strukturalnych. Zgodnie z Ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206) do zadań krajowych jednostek monitorująco-kontrolnych należy: 

• monitorowanie i kontrola kwalifikowalności wydatków w ramach poszczególnych Funduszy strukturalnych;
• gromadzenie danych i monitorowanie wydatków w ramach poszczególnych Funduszy strukturalnych;
• kontrola przestrzegania ustanowionych zasad i systemów korzystania z Funduszy strukturalnych;
• współpraca w zakresie planowania i realizacji wykonywanej przez kontrolę skarbową kontroli pogłębionej 5% całkowitej kwoty uwzględnianych wydatków przed zamknięciem programów operacyjnych korzystających z dofinansowania Funduszy strukturalnych.

• Kryterium zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government) stanowi, że wielkość zadłużenia sektora nie może przekraczać 60% produktu krajowego brutto wyrażonego w cenach rynkowych, chyba że stosunek ten maleje w wystarczającym stopniu i zbliża się w zadowalającym tempie do powyższego wskaźnika.
• Kryterium deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych wymaga, by deficyt sektora nie był wyższy niż 3% produktu krajowego brutto wyrażonego w cenach rynkowych, chyba że stosunek ten, znacznie i stale malejąc, osiągnął poziom zbliżony do powyższego wskaźnika lub też przekroczenie tego wskaźnika ma charakter wyjątkowy i tymczasowy i pozostaje on zbliżony do poziomu 3% PKB.
• Kryterium inflacji przewiduje, iż średnia roczna stopa inflacji w danym państwie odnotowana w ciągu jednego roku nie może przekraczać o więcej niż 1,5 pkt proc. średniego wskaźnika inflacji z trzech krajów członkowskich o najbardziej stabilnych cenach.
• Kryterium stóp procentowych głosi, że długoterminowe stopy procentowe (tzw. stopy referencyjne, czyli stopy długoterminowych obligacji skarbowych) nie mogą być wyższe o więcej niż 2 punkty procentowe od średniej z analogicznych stóp procentowych w trzech krajach Unii Europejskiej o najniższej inflacji.

Kryteria wyboru projektów (Project selection criteria) - zestaw określonych wymogów formalnych i merytorycznych, zawartych w uzupełnieniu programu operacyjnego, które muszą spełnić projekty, aby uzyskać dofinansowanie z publicznych środków wspólnotowych. W przypadku Funduszy strukturalnych kryteria wyboru projektów formułowane są przez instytucję zarządzającą, a następnie aprobowane przez Komitet Monitorujący.

Kwalifikowalność projektów - projekt jest kwalifikowalny, czyli może zostać zatwierdzony do współfinansowania ze środków funduszy strukturalnych, jeśli jest zgodny z wymogami danego funduszu i z politykami wspólnotowymi oraz jest spójny z zatwierdzonym programem operacyjnym i spełnia szczegółowe kryteria określone dla danego działania w uzupełnieniu programu operacyjnego.

Kwalifikowalność wydatków (Eligibility of expenditure) - wydatek jest kwalifikowalny, jeżeli został poniesiony w ramach zatwierdzonego projektu realizowanego z udziałem Funduszy strukturalnych i spełnia warunki szczegółowe określone w Rozporządzeniu Komisji nr 448/2004 O kwalifikowalności wydatków decydują kolejno przepisy wspólnotowe, przepisy zawarte w uzupełnieniach programów operacyjnych oraz ewentualnie dodatkowo inne przepisy stanowione przez instytucję zarządzającą.

Kwantyfikacja (Quantification) - przedstawianie w postaci liczbowej efektów realizacji programów finansowanych z Funduszy strukturalnych na poziomie produktu, rezultatu oraz oddziaływania.

Logiczny diagram oddziaływań (Logical impact framework) - Metoda ewaluacyjna stosowane w fazie strukturyzacji, zbliżona do metody matrycy logicznej. Logiczny diagram oddziaływań wykorzystuje się do przedstawiania celów (zwłaszcza oddziaływania) programów lub projektów o bardziej niejednorodnym, heterogenicznym charakterze. W przeciwieństwie do matrycy logicznej, w metodzie tej nie uwzględnia się ani źródeł informacji, ani założeń warunkujących osiągnięcie celów.

[Powrót do indeksu]

M

Mapa oddziaływania (Concept mapping of impact) - Metoda ewaluacyjna stosowana w fazie strukturyzacji. Ma szczególną przydatność do określania oczekiwanych efektów długoterminowych danego programu; stąd jest przede wszystkim wykorzystywana przy ewaluacji globalnej. Polega na graficznym przedstawieniu wyników przeprowadzonych co najmniej kilku warsztatów dyskusyjnych w formie swego rodzaju mapy zidentyfikowanych kategorii efektów.

Matryca logiczna (Logical framework matrix (logframe)) - Metoda ewaluacyjna stosowane w fazie strukturyzacji. Wykorzystywana jest przede wszystkim do ewaluacji wstępnej projektów. Metoda ta opiera się na identyfikacji oczekiwanych efektów projektu na poziomie produktu, rezultatu oraz oddziaływania, a w następnej kolejności na przyporządkowaniu każdemu z tych poziomów wskaźników osiągnięć, dokumentów weryfikujących te wskaźniki oraz założeń warunkujących osiągnięcie celów.

Memorandum Finansowe (Financing Memorandum) - umowa pomiędzy Komisją Europejską a krajem będącym adresatem pomocy, w ramach funduszy przedakcesyjnych i Funduszu Spójności, wyznaczająca cele oraz zasięg danego programu pomocowego. Podpisanie memorandum kończy fazę programowania i rozpoczyna fazę wdrażania.

Metaplan - Interaktywna metoda ewaluacyjna stosowana w fazie strukturyzacji. W trakcie warsztatowej sesji dyskusyjnej z udziałem wszystkich uczestników procesu programowania, ewaluator uzyskuje wypowiedzi na temat najpoważniejszych problemów, z którymi boryka się dany region oraz instrumentów, które powinny posłużyć do ich przezwyciężenia. Tym samym zespół ewaluacyjny otrzymuje istotne wskazówki przy prowadzeniu dalszych prac związanych z ewaluacją wstępną programu, której jednym z celów jest m.in. przedstawienie opinii na temat stosowności zaproponowanej strategii działań.

Metody statystyczne (Statistical methods) -Metody ewaluacyjne stosowana w fazie analizy. Stosuje się je w stosunku do skwantyfikowanych danych zebranych przez zespół ewaluacyjny lub też danych pochodzących z systemu monitoringu.

Mierzalność (Measurability) - Kryterium doboru wskaźników osiągnięć. Zgodnie z nim każdy wskaźnik powinien być wyrażony w wartościach liczbowych, co umożliwia jego weryfikację po zakończeniu przedsięwzięcia.

Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (International Bank of Reconstruction and Development) - wyspecjalizowana organizacja Organizacji Narodów Zjednoczonych z siedzibą w Waszyngtonie, powstała w 1945 r. na mocy umów z Bretton Woods (z 1944 r.). Jego celem jest udzielanie długookresowych pożyczek państwom członkowskim na ich odbudowę i rozwój. Polska jest członkiem od 1986 r. Liczba głosów, którymi rozporządzają poszczególne kraje członkowskie, zależy od wielkości ich wpłat do kapitału banku, dlatego jego działalność jest kreowana przez największe i najbogatsze państwa.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy - MFW (International Monetary Fund) - został utworzony na Konferencji Monetarnej i Finansowej w Bretton Woods (USA) w lipcu 1944 r. jako wyspecjalizowana organizacja systemu Narodów Zjednoczonych. Członkami założycielami były 44 kraje uczestniczące w Konferencji. Faktyczną działalność MFW rozpoczął 27 grudnia 1945 r. W celu ułatwienia reprezentowania swoich interesów na forum Funduszu wszystkie kraje członkowskie zostały - zgodnie ze Statutem MFW - pogrupowane w konstytuanty (grupy krajów), które ustanawiają jednego swojego przedstawiciela (dyrektora wykonawczego). Dyrektorzy Wykonawczy tworzą Zarząd (Executive Board) - najwyższy, poza Radą Gubernatorów, organ MFW. Zarząd nadzoruje bieżącą pracę Funduszu. Przystępując do MFW, każdy kraj wnosi tzw. kwotę członkowską ustaloną według ścisłych procedur i uzależnioną od reprezentowanego potencjału gospodarczego. Od wysokości kwoty zależy z kolei tzw. siła głosu.
Podstawowe cele MFW: 

• popieranie międzynarodowej współpracy walutowej,
• ułatwianie rozwoju gospodarczego i międzynarodowej wymiany handlowej,
• przyczynianie się do stabilności kursów walut,
• pomaganie w tworzeniu wielostronnego systemu regulowania płatności w zakresie transakcji bieżących i w usuwaniu ograniczeń dewizowych, które hamują wzrost handlu światowego,
• tymczasowe udostępnianie członkom MFW środków pieniężnych na ustabilizowanie bilansu płatniczego,
• skracanie czasu i zmniejszanie stopnia braku równowagi w bilansie płatniczym w krajach członkowskich MFW.

Monitorowanie (Monitoring) - Proces systematycznego zbierania i analizowania ilościowych i jakościowych informacji na temat wdrażanych projektów i całego programu w aspekcie finansowym i rzeczowym. Ma na celu zapewnienie zgodności realizacji projektów i programu z założeniami i celami wcześniej zatwierdzonymi w dokumentach programowych. Monitorowanie jest procesem ciągłym, odbywającym się przez cały okres wdrażania programu (projektu). W odróżnieniu od ewaluacji, głównym przedmiotem analiz w ramach monitoringu są dostarczone w ramach programu (projektu) produkty oraz nakłady przeznaczone na realizację programu (projektu) wkład. Celem monitorowania jest zapewnienie prawidłowości i wydajności wdrażania programów ze środków publicznych, bieżące wykrywanie potencjalnych nieprawidłowości i ich korygowanie.

Monitorowanie finansowe (Financial monitoring) - monitorowanie zarządzania środkami z Funduszy strukturalnych przyznanymi na realizację programów operacyjnych i projektów jest podstawą oceny sprawności ich wydatkowania.

Monitorowanie rzeczowe (Physical monitoring) - monitorowanie postępu realizacji programów operacyjnych i projektów poprzez system wskaźników określonych w dokumentach programowych.

NUTS - Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych. Jednolity schemat podziału terytorialnego krajów Unii Europejskiej, zawierający hierarchiczną klasyfikację obszarów, począwszy od poziomów krajowego i regionalnych - po poziomy lokalne. Klasyfikacja NUTS jest podstawą prowadzenia statystyki regionalnej w wymiarze społeczno-ekonomicznym.

[Powrót do indeksu]

O

Obserwacja (Observation) - Druga faza procesu ewaluacyjnego, polegająca na określeniu zakresu przedmiotowego i podmiotowego badań oraz na przystąpieniu do zbierania danych i faktów związanych z ocenianym programem.

Obserwacja uczestnicząca (Participating (attending) observation) - Metoda ewaluacyjna stosowane w fazie obserwacji. W metodzie tej członkowie zespołu ewaluacyjnego dokonują zebrania danych poprzez bezpośredni udział w działaniach podejmowanych w ramach programu.

Obszar interwencji (Field of intervention) - grupa kategorii interwencji odpowiadająca odpowiedniej sferze działalności człowieka, tj. otoczeniu produkcyjnemu, zasobom ludzkim, infrastrukturze podstawowej oraz działaniom przygotowawczym i promocyjnym.

Obszar priorytetowy - obszar lub dziedzina stanowiąca jedną z głównych osi programu, w której działania mają kluczowe znaczenie dla realizacji celu głównego lub celów pośrednich.

Obszar problemowy - obszar szczególnego zjawiska z zakresu gospodarki przestrzennej lub występowania konfliktów przestrzennych, wskazany w planie zagospodarowania przestrzennego województwa lub w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Ocena oddziaływania na środowisko OOŚ (Environmental Impact Assessment EIA) - badanie polegające na określeniu, opisie i ocenie bezpośrednich i pośrednich skutków danego przedsięwzięcia dla: człowieka oraz komponentów środowiska przyrodniczego (fauny, flory, wód, gleb, powietrza, klimatu, krajobrazu), oddziaływania między tymi elementami; dóbr materialnych i dziedzictwa kultury; ocena wpływu środowiska powinna być dokonana zgodnie z prawem polskim i odpowiednimi dyrektywami UE dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego (Commission's Guidance on the implementation of Directive 2001/42/EC on the assessment of the effects of certain plans and programmes on the environment).

Ocena wpływu na kwestie równouprawnienia płci (Gender Impact Assessment) - analiza strategii politycznych i ustawodawstwa w celu sprawdzenia, czy będą miały one odmienny wpływ na sytuację kobiet i mężczyzn oraz dostosowanie ich tak, aby ich potencjalnie dyskryminujące skutki zostały zneutralizowane, a była promowana równość płci.

Odbiorca ostateczny (Ultimate Recipient) - jednostka publiczna lub prywatna przedkładająca wnioski na realizację projektów współfinansowanych z Funduszy strukturalnych.

Oddziaływanie (Impact) - Długoterminowe konsekwencje danego programu lub projektu, wykraczające poza natychmiastowe efekty dla bezpośrednich beneficjentów. Odnosi się je do założonego w dokumencie programowym celu strategicznego wsparcia. Oddziaływania tworzą trzeci, najwyższy poziom rezultatów danego przedsięwzięcia i są mierzone za pomocą mierników statystycznych odnoszących się do sytuacji społeczno-gospodarczej obszaru wsparcia (np. zmniejszenie poziomu bezrobocia).

Odpowiedzialność (Accountablility) - Wynik pozytywnej ewaluacji programów i projektów realizowanych przez władze publiczne. W kontekście odpowiedzialności, proces ewaluacyjny staje się narzędziem społecznej kontroli wydatkowania środków publicznych i podejmowania decyzji w imieniu lokalnych społeczności.

OECD (Organisation of European Co-operation and Development) - Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

Okres programowania (Programming period) - wieloletni okres planowania budżetów Wspólnoty Europejskiej. Okres obowiązywania dokumentów programowych, stanowiących podstawę do ubiegania się o wsparcie ze strony Komisji Europejskiej. Zgodnie z zapisami konstytucji Wspólnoty Europejskiej liczy 5 lub więcej lat.

Oś Rozwojowa/Kierunek Rozwoju (Development axis) - grupa programów krajowych i programów realizowanych z Funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności realizująca główny cel Narodowego Planu Rozwoju.

Opcja audytu (Audit trail) - Procedura wdrażania przez państwo członkowskie określonego systemu zarządzania i kontroli, który ma zapewnić uzgodnienie bilansów kwot poświadczanych przed Komisją Europejską oraz weryfikację alokacji i przekazywania dostępnych funduszy wspólnotowych i krajowych.

Oprocentowane subsydium (Intersest-rate subsidy) - Forma udzielonego w ramach pomocy wkładu finansowego Wspólnoty we wdrażanie programów lub projektów. Dotyczy głównie działań nastawionych na wsparcie przedsiębiorczości, w tym sektora małych i średnich przedsiębiorstw, i ma na celu pobudzenie inwestycji sektora prywatnego (efekt dźwigni).

Opis przedmiotu zamówienia - SIWZ - Określa prace i plan, które muszą zostać wykonane przez grupę dokonującą ewaluacji. Zwykle obejmuje jej zakres, określa główne cele i pytania. Podsumowuje także dostępną wiedzę i wyznacza metodę ewaluacji, określa rozłożenie pracy i odpowiedzialność pomiędzy osobami uczestniczącymi w procesie ewaluacji. Ustala plan, a w miarę możliwości, również budżet. Określa kwalifikacje, jakie musi posiadać grupa dokonująca ewaluacji, a także kryteria wyboru tej grupy.

Orzekanie (Judgement) - Czwarta, ostatnia faza procesu ewaluacyjnego, polegająca na ocenie efektów programu w stosunku do określonych kryteriów (pytań ewaluacyjnych) oraz formułowaniu syntetycznych wniosków i rekomendacji.

Oświadczenie o poniesionych wydatkach (Statement of expenditure) - Certyfikowane oświadczenie składane Komisji Europejskiej przez instytucję płatniczą, umożliwiające wypłacenie płatności salda końcowego.

[Powrót do indeksu]

P

Panel ekspertów (Expert panel) - Metoda ewaluacyjna stosowana w fazie orzeczenia. Ciało instytucjonalne złożone z niezależnych ekspertów specjalizujących się w dziedzinie będącej przedmiotem ewaluacji, którzy w oparciu o przedłożone dokumenty i dane oceniają efekty programu lub projektu w kontekście określonych kryteriów ewaluacyjnych.

Partnerstwo (Partnership) - włączenie w proces podejmowania decyzji i ich realizację odpowiednich szczebli władz wspólnotowych i krajowych, jak również instytucji i środowisk regionalnych oraz lokalnych najlepiej znających potrzeby i możliwości swego regionu. Jest to jedna z zasad wdrażania Funduszy strukturalnych (Rozporządzenie Rady z dnia 14 lipca 2004 r. ustanawiające ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności).

Partnerstwo publiczno-prywatne (public-private partnership) - oparta na umowie współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego, służąca realizacji zadania publicznego, w ramach której partner prywatny w całości albo w części poniesie nakłady na wykonanie przedsięwzięcia będącego przedmiotem współpracy lub zapewni ich poniesienie przez osoby trzecie.

PARP - Polska Agencja Rozwoju Przesiębiorczości

Perspektywa finansowa (Finacial Perspective) - średniookresowy plan finansowy UE, konstruowany na okres kilku lat (w szczególności dotyczył lat 1989-1993, a od 1993 r. okresu  siedmioletniego tj. 1994-1999 i 2000-2006, kolejny będzie dotyczył lat 2007-2013), ustalający zarówno pułap wszystkich wydatków, jak i ich strukturę.

PFRON - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Phare - Program pomocy w przebudowie gospodarczej państw Europy Środkowej i Wschodniej (Polish Hungary Assistance for Restucturing their Economies Phare) - początkowo program Phare wspierał przemiany gospodarcze i społeczne w Polsce i na Węgrzech. Szczególny nacisk kładziono na rozwój sektora prywatnego. W miarę upływu lat Phare rozrastał się, zwiększając obszar swojego działania zarówno kompetencyjnie, jak i terytorialnie. Z pomocy tego Funduszu korzystało 10 państw wówczas kandydujących (Polska, Węgry, Republika Czeska, Słowacja, Litwa, Łotwa, Estonia, Rumunia, Bułgaria, Słowenia) oraz trzy państwa niekandydujące (Albania, Macedonia, Bośnia i Hercegowina).

Phare - Program Spójność Gospodarcza i Społeczna (Phare SSG) (Phare Economic and Social Cohesion (Phare ESC) - Realizowany od 2000 roku program finansujący projekty w zakresie rozwoju zasobów ludzkich, wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw oraz infrastruktury sprzyjającej rozwojowi gospodarczemu. Dokumenty programowe przygotowywane są przez samorządy wojewódzkie, zaś jego beneficjentami są jednostki samorządu terytorialnego, organizacje pozarządowe oraz firmy spełniające kryteria selekcji. Część środków wydatkowana była za pomocą działań realizowanych na terenie całego kraju.

Płatność (Payment) - określona wielkość środków w ramach pomocy finansowej, wypłacana przez Komisję Europejską do instytucji płatniczej na podstawie wniosku o płatność (Rozporządzenie Rady z dnia 14 lipca 2004 r. ustanawiające ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności).

Płatność okresowa (Interim payment) - płatność dokonywana w trakcie realizacji programu operacyjnego lub projektu stanowiąca określoną transzę (część) środków w ramach pomocy finansowej. Płatność ta jest dokonywana przez Komisję Europejską w celu zwrotu kosztów faktycznie opłacanych przez Fundusze i poświadczonych przez instytucję płatniczą.

Płatność salda końcowego (Final payment of the balance) - płatność dokonywana po zakończeniu programu lub projektu stanowiąca ostatnią transzę (część) środków w ramach pomocy finansowej i umożliwiająca uregulowanie zobowiązań finansowych ze strony Komisji Europejskiej.

Płatność zaliczkowa (Payment on account) - płatność dokonywana przez Komisję Europejską na rzecz instytucji płatniczej po podjęciu zobowiązania finansowego na pokrycie wydatków związanych z pomocą. Płatność ta powinna wynosić 10% wartości środków w ramach pomocy.

PO RPW - Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej

Początek okresu kwalifikowalności (Starting point for the eligibility of expenditure) - moment rozpoczęcia dopuszczalności wydatkowania środków w danym programie operacyjnym lub projekcie do współfinansowania z funduszy pomocowych. W przypadku Polski zgodnie z lit. (o) pkt 2 tytułu 15 załącznika ii do Traktatu Akcesyjnego „wydatki faktycznie poniesione, w odniesieniu do których Komisja otrzymała wniosek o wsparcie (...), mogą być uznane za kwalifikujące się do wsparcia z funduszy od 1 stycznia 2004 r.”.

Podstawy Wsparcia Wspólnoty PWW (Community Support Framework CSF) - dokument przyjęty przez Komisję Europejską w uzgodnieniu z Rządem Rzeczypospolitej Polskiej (Rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiające przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych), po dokonaniu przez Komisję Europejską oceny Narodowego Planu Rozwoju, który zawiera strategie i priorytety działań Funduszy strukturalnych oraz kraju, ich cele szczegółowe, wielkość wkładu Funduszy strukturalnych i innych środków finansowych; dokument ten podzielony jest na priorytety i wdrażany za pomocą kilku programów operacyjnych.

PO IG - Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

PO IiŚ - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Polityka regionalna (Regional Policy) - świadoma i celowa działalność centralnych organów władzy publicznej zmierzająca do regulowania międzyregionalnych proporcji rozwoju. Cele i zasady tej polityki określa narodowa strategia rozwoju regionalnego (Komunikat Komisji: Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne Wytyczne Wspólnoty na lata 2007-2013, 5.7.2005, COM (2005) 0299).

Polityka spójności Unii Europejskiej (Cohesion Policy) - Unia Europejska dąży w swojej polityce regionalnej do podwyższenia poziomu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (przestrzennej). Każda z tych spójności jest analizowana w układzie państw oraz regionów typu NUTS II i NUTS III. Spójność gospodarcza jest mierzona za pomocą produktu krajowego brutto na mieszkańca, uwzględniając parytet siły nabywczej. Wzrost spójności gospodarczej polega na zmniejszeniu zróżnicowań w poziomie rozwoju gospodarczego pomiędzy obszarami bogatymi a biednymi. Spójność społeczna jest mierzona za pomocą wskaźnika stopy bezrobocia, ale coraz częściej jako miernik uwzględnia się stopę partycypacji (miernik określający, jaka część ludności w wieku produkcyjnym znajduje zatrudnienie). Wzrost spójności społecznej polega na zmniejszaniu zróżnicowań w wykorzystaniu kapitału ludzkiego pomiędzy poszczególnymi obszarami. Spójność terytorialna (przestrzenna) jest mierzona czasem przejazdu do danego obszaru komunikacją lotniczą, drogową i kolejową. Używa się także wskaźnika ilości konsumentów osiąganych w danych czasie. Wzrost spójności terytorialnej (przestrzennej) polega na eliminowaniu barier dostępności do regionów peryferyjnych poprzez ich lepsze powiązanie z obszarami centralnymi Wspólnoty.

Jest to polityka ustanowiona Traktatem o Wspólnocie Europejskiej (art. 158) służąca wzmacnianiu spójności gospodarczej i społecznej w Unii Europejskiej poprzez zmniejszenie dysproporcji w poziomie rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w tym stref wiejskich.

Polityka strukturalna (Structural Policy) - pojęcie stosowane w Unii Europejskiej niemal nierozerwalnie z polityką spójności (Komunikat Komisji: Zakres odpowiedzialności Państw Członkowskich i Komisji w ramach dzielonego zarządzania funduszami strukturalnymi i Funduszem Spójności, Obecna sytuacja oraz perspektywa na nowy okres planowania po 2006 r., 06.09.2004, COM(2004)580).

Polityka rozwoju województwa/regionu - świadoma i celowa działalność organów regionalnej (wojewódzkiej) władzy publicznej zmierzająca do realizacji własnych celów w oparciu o własną odpowiedzialność i własne środki. Cele i zasady tej polityki określają strategie rozwoju województwa.

Pomoc/wsparcie (Assistance) - formy pomocy dostarczanej przez Fundusze strukturalne, programy operacyjne, jednolite dokumenty programowe; Inicjatywy Wspólnoty lub wsparcie dla pomocy technicznej (doradczej) i działań innowacyjnych.

Pomoc publiczna (State aid) - pomoc udzielana przez Państwo Członkowskie lub ze źródeł państwowych, w jakiejkolwiek formie, która narusza lub grozi naruszeniem konkurencji przez uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych wyrobów w zakresie, w jakim wpływa ona negatywnie na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi. Pomoc państwa spełniająca przesłanki określone w art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską udzielana jest w trybie określonym w Ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. Nr 123 poz. 1291).

Pomoc przedakcesyjna (Pre-accession aid) - Całokształt działań Unii Europejskiej nakierowanych na udzielanie pomocy finansowej dla krajów ubiegających się o członkostwo.

Pomoc strukturalna (Structural Assistance) - forma współfinansowania projektów ze środków Funduszy strukturalnych.

Pomoc techniczna (Technical assistance) - działania przygotowawcze, monitorujące, oceniające oraz kontrolne finansowanie z poszczególnych funduszy strukturalnych w celu zapewnienia właściwego ich wydatkowania i obejmujące: studia, w tym studia o charakterze ogólnym, pomoc doradczą, wymianę doświadczeń i informacji skierowanych do partnerów społecznych i gospodarczych, beneficjentów końcowych oraz ogółu społeczeństwa, instalację, funkcjonowanie i wzajemne połączenie skomputeryzowanych systemów zarządzania, monitorowania i oceny wykorzystania funduszy strukturalnych oraz poprawę metod oceny i wymianę informacji w tym zakresie, a także funkcjonowanie Komitetów Monitorujących.

Pomoc zwrotna (Repayable assistance) - forma udzielonego w ramach pomocy finansowego wkładu Wspólnoty we wdrażanie programów operacyjnych lub projektów. Dotyczy głównie działań nastawionych na wsparcie przedsiębiorczości, w tym sektora małych i średnich przedsiębiorstw, i ma na celu pobudzenie inwestycji sektora prywatnego. Poświadczenie zamknięcia (zakończenia) pomocy (Declaration at winding-up of the assistance) - dokument sporządzany przez niezależną jednostkę w ramach instytucji płatniczej zawierający podsumowanie wniosków pokontrolnych z poprzednich lat, jak również ocenę rzetelności wniosku o końcową płatność oraz legalności i prawidłowości transakcji dokonanych w okresie objętym pomocą.

Poświadczenie wydatków (Certification of expenditure) - Czynność dokonywana w ramach systemu kontroli finansowej przez instytucję płatniczą w stosunku do operacji finansowych poczynionych przez instytucję zarządzającą i instytucje pośredniczące. Ma na celu potwierdzenie, czy wydatki na rzecz beneficjentów były ograniczone do okresu dopuszczalności kosztów (por. dopuszczalność kosztów), realizowane były zgodnie z obowiązującymi procedurami i czy dotyczyły uzgodnionych działań.

Poświadczenie zamknięcia (zakończenia) pomocy (Declaration at winding-up of the assistance) - Dokument sporządzany przez niezależną jednostkę w ramach ? instytucji zarządzającej. Powinien on zawierać podsumowanie wniosków pokontrolnych z poprzednich lat, jak również ocenę rzetelności wniosku o końcową płatność oraz legalności i prawidłowości transakcji dokonanych w okresie objętym pomocą.

Prace rozwojowe - prace wykorzystujące dotychczasową wiedzę, prowadzone w celu wytworzenia nowych lub udoskonalenia istniejących materiałów, wyrobów, urządzeń, usług, procesów, systemów lub metod.

Prefinasowanie (Pre-finacing) - oprocentowana pożyczka dla jednostek sektora finansów publicznych podchodząca z publicznych środków krajowych na finansowanie zadań realizowanych z udziałem publicznych środków wspólnotowych, udostępniana przed uzyskaniem refundacji wydatków ze strony Unii Europejskiej.

Priorytet (Priority) - jeden z priorytetów strategii, przyjętych w Podstawach Wsparcia Wspólnoty lub w pomocy; priorytetowi jest podporządkowany wkład finansowy z Funduszy, innych instrumentów finansowych oraz odpowiednich środków finansowych państwa członkowskiego, jak również zestaw sprecyzowanych celów.

Priorytet operacyjny - zgodnie z Ustawą o Narodowym Planie Rozwoju, grupa działań, których realizacja służy osiągnięciu celu szczegółowego określonego w programie operacyjnym.

Prezydencja - przewodnictwo posiedzeń Rady Europejskiej i Rady Unii Europejskiej (Rady Ministrów UE) sprawowane przez państwa członkowskie w systemie rotacyjnym przez pół roku. Do 1995 roku stosowano system rotacji alfabetycznej. Od 2002 r. zrezygnowano z takiej metody na rzecz wyznaczania kolejności przewodnictwa. Najistotniejszym zadaniem państwa sprawującego prezydencję jest mediacja i szukanie kompromisu w razie konfliktu interesów między państwami członkowskimi. Prezydencja organizuje pracę obu Rad, ustala półroczną agendę i dzienny porządek obrad, co ma duży wpływ na pracę UE.

Proces ewaluacyjny (Evaluation process) - Proces przygotowania, realizacji, a następnie wykorzystania przeprowadzonej ewaluacji. Proces ewaluacyjny składa się z kilku etapów. Rozpoczyna się od podjęcia decyzji o przeprowadzeniu ewaluacji, a kończy na wdrożeniu rekomendacji zawartych w raporcie ewaluacyjnym. Między tymi etapami przygotowuje się zakres zadań (specyfikację) dla ewaluacji, dokonuje się wyboru wykonawcy, nadzoruje się proces przeprowadzenia ewaluacji przez grupę ekspertów, dokonuje się odbioru raportu końcowego.

Produkt (Output) - Wszystkie przedmioty materialne i usługi, które otrzymuje beneficjent w trakcie realizacji programu lub projektu ze środków finansowych przeznaczonych na dany program lub projekt, przy wykorzystaniu zasobów ludzkich, materialnych i organizacyjnych (wkład). Produkty tworzą pierwszy poziom rezultatów danego przedsięwzięcia i są mierzone w jednostkach fizycznych (np. długość zbudowanej drogi, liczba małych i średnich przedsiębiorstw, które uzyskały pomoc doradczą, ilość przeprowadzonych szkoleń). Informują tym samym o materialnym postępie w realizacji przedsięwzięcia

Produkt Krajowy Brutto (Gross Domestic Produkt) - syntetyczny miernik poziomu społeczno-gospodarczego kraju, przeliczony na mieszkańca stanowi wskaźnik stosowany w polityce spójności UE jako kryterium przyznania środków funduszy strukturalnych UE.

Produkt Narodowy Brutto (Gross National Product) - syntetyczny miernik poziomu społeczno-gospodarczego kraju, przeliczony na mieszkańca stanowi wskaźnik stosowany w polityce spójności UE jako kryterium przyznania środków Funduszu Spójności.

Program operacyjny (Operational programme) - dokument realizowany w ramach polityki strukturalnej państwa, przyjęty przez Radę Ministrów i Komisję Europejską, służący wdrażaniu Podstaw Wsparcia Wspólnoty, składający się z zestawienia priorytetów oraz wieloletnich działań, które mogą być wdrażane poprzez jeden lub kilka funduszy strukturalnych, jeden lub kilka innych dostępnych instrumentów finansowych oraz Europejski Bank Inwestycyjny.

Program operacyjny pomocy technicznej (Technical assistance operational programme)  - Specyficzny program odnoszący się do sposobu wydatkowania środków na działania związane z przygotowaniem, wdrożeniem, monitoringiem i ewaluacją programu, a także z jego promocją i upowszechnianiem.

Program strategiczny (Strategic Programme) - dokument programowy podmiotu władzy publicznej (na poziomie narodowym lub wspólnotowym), który wykonuje funkcje regulacyjne wobec gospodarki oraz steruje działaniami służącymi zaspakajaniu potrzeb społecznych.

Programowanie (Programming) - proces organizowania, podejmowania decyzji i finansowania prowadzony w kilku etapach w celu wdrażania, na bazie wieloletniej współpracy oraz wspólnych działań wspólnoty i państw członkowskich dla osiągnięcia określonych celów polityki strukturalnej, w tym także regionalnej, znajdujący wyraz w przygotowaniu dokumentów programowych.

Programowanie strategiczne - polega na pośrednim kształtowaniu procesów społeczno-gospodarczych za pomocą środków i narzędzi dostępnych w ramach obowiązujących regulacji, a zarazem mieszczących się w standardach dopuszczalnych w ugrupowaniu integracyjnym, do których kraj należy. Przyczynia się ono do wspierania rozwoju wybranych kierunków i dziedzin uznanych za priorytetowe oraz służy koordynacji działań różnych podmiotów w aspekcie przedmiotowym, czasowym i terytorialnym.

Programy przedakcesyjne (Pre-accession programes) - Programy pomocowe Unii Europejskiej przeznaczone dla krajów ubiegających się o członkostwo. W przypadku Polski od roku 2000 dostępne były środki w ramach programów: Phare, ISPA i SAPARD.

Projekt (zadanie) (Project/task) - przedsięwzięcie realizowane w ramach działania, będące przedmiotem umowy o dofinansowanie projektu między beneficjentem a instytucją zarządzającą, instytucją wdrażającą albo działającą w imieniu instytucji zarządzającej instytucją pośredniczącą, albo decyzji podjętej odpowiednio przez właściwego ministra, jeśli pełni funkcję instytucji zarządzającej albo instytucji pośredniczącej, albo przez wojewodę, jeśli pełni funkcję instytucji pośredniczącej lub współfinansowane ze środków pochodzących z Funduszu Spójności. Najmniejsza dająca się wyodrębnić jednostka stanowiąca przedmiot pomocy.

Projekt bliźniaczy (Twinning Project) - współpraca dwustronna w danej dziedzinie, będącej przedmiotem projektu, pomiędzy administracją krajów UE, także pomiędzy krajami kandydującymi a krajami członkowskimi. 

Projekt rozwojowy - projekt badawczy ustanawiany na podstawie ustawy o zasadach finansowania nauki, stanowiący podstawę do zastosowań praktycznych, realizowany w celu wdrożenia jego wyników głównie przez małe i średnie przedsiębiorstwa.

Publiczne środki krajowe - środki finansowe pochodzące z budżetu państwa oraz państwowych funduszy celowych, środki budżetów jednostek samorządu terytorialnego, środki innych jednostek sektora finansów publicznych, a także inne środki jednostek oraz form organizacyjno-prawnych sektora finansów publicznych.

Publiczne środki wspólnotowe - środki finansowe pochodzące z budżetu Wspólnoty Europejskiej, a w szczególności z funduszy strukturalnych, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego, w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz zmieniających i uchylających niektóre rozporządzenia, rozporządzeniu w sprawie Instrumentu Finansowego Wspierania Rybołówstwa oraz rozporządzeniu ustanawiającym Fundusz Spójności, ujęte w załączniku do ustawy budżetowej, służące realizacji Narodowego Planu Rozwoju.

Punkt odniesienia (w analizie końcowej) (Benchmark) - Wydarzenie oznaczające zakończenie pewnego etapu programu lub projektu, umożliwiające wzajemne porównywanie postępu we wdrażaniu zbliżonych do siebie programów lub projektów.

[Powrót do indeksu]